Banco Palmas

BANCO PALMAS

Como resultado dos procesos de desaloxo de comunidades de pescadores que se produciron nos anos 70 para dar paso á especulación en zonas de turismo da costa, o Conxunto  Palmeiras xurdiu en forma de  favela. Non tiña auga, sistemas de canalización ou transporte público e a violencia era unha das máis altas do estado de  Ceará. Así mesmo, a comunidade, debido ao desaloxo forzoso, quedouse sen o seu medio de vida, a pesca. Como en todas as historias de loita, as bases mobilizáronse. Os veciños, fartos das condicións infrahumanas nas que vivían tomaron as rendas da súa localidade e empezaron a crear as súas propias condicións.

En 1981 formaron a Asociación de Veciños do Conxunto  Palmeiras ( ASMOCONP nas súas siglas en portugués), que se encargou de crear os servizos que necesitaba a comunidade. Con todo, a xeración de rendas seguía sendo unha cuestión pendente e debido a que agora o barrio ofrecía mellores condicións de vida grazas ao traballo da  ASMOCONP, a especulación atacou de novo. Xente con recursos quería comprar as vivendas dos veciños, que de novo enfrontábanse ao poder do diñeiro. ASMOCONP lanzou en 1997 unha investigación para coñecer as condicións económicas do barrio. Déronse conta de que o 80% por cento da poboación non tiña emprego formal. Con todo, tamén se descubriu que o gasto era relativamente elevado, ao redor de 1.2 millóns de reais ao mes.

Para solucionar o problema de xeración de renda local á que se enfrontaba a comunidade,  ASMOCONP creou en 1998 un banco comunitario, o Banco Palmas. Os bancos comunitarios son unha figura que tivo ampla repercusión en Brasil. Son xestionados pola comunidade, o que permite que os servizos financeiros, ademais de ser accesibles, sexan un instrumento de desenvolvemento local.

O principal servizo do Banco Palmas son os microcréditos e ten de dous tipos: ao consumo e á produción. O microcrédito á produción é concedido en reais, a moeda nacional, e pretende mellorar as redes de relación entre os produtores e consumidores, os  prosumidores, mentres que o de consumo é outorgado en Palmas, a moeda social do banco.

O “cartón de crédito” propia e a moeda social local (as “Palmas”), que circulan no barrio  paralelamente á moeda oficial do país fortalecendo a economía interna, foron os instrumentos fundamentais para converter a experiencia que levou a cabo o Banco Palmas en algo moito máis amplo que as tradicionais políticas de microcrédito. Actualmente, ademais dos pequenos comercios do barrio que se adheriron inicialmente ao proxecto, tamén é posible ver o cartel de “Aceptamos Palmas” nos mesmos transportes públicos, nas estacións de servizo e nas distribuidoras de gas butano.

O Foro Socioeconómico Local ( FECOL) funciona como unha “auditoría social” do Banco. O Foro está composto por comerciantes, produtores, consumidores e representantes de distintas organizacións comunitarias e de institucións públicas (como as escolas, as garderías, os centros de saúde, etc.). O  FECOL non tan só discute os asuntos que están relacionados co banco ou a inclusión económica e financeira, senón tamén aqueles temas que son de interese para o barrio, como a violencia, o lixo e as actividades culturais, entre outros.

A idea a partir da cal levan a cabo todas as accións do Banco é a que se definiu como o concepto dos “Prosumatores”, na que os residentes son ao mesmo tempo produtores, consumidores e actores da transformación da súa realidade. Por tanto, o esforzo que hai que facer é o de estruturar e articular a economía e a democracia dunha forma  contrahegemónica.

Na actualidade, o Banco Palmas pertence a varias redes e foros nacionais e internacionais, e dedica unha gran parte dos seus esforzos para promover a estruturación entre a sociedade civil e os gobernos locais para poder crear e fortalecer os bancos comunitarios.